Imbir zwyczajny (Zingiber officinale Roscoe) to jedna z najstarszych roślin przyprawowych świata. Dziś jest znany i używany niemal wszędzie, jednak jego historia zaczyna się tysiące lat temu w tropikalnych rejonach Azji – w gorącym i wilgotnym klimacie, który ukształtował roślinę, jaką znamy dziś.
Tropikalne pochodzenie
Za pierwotny obszar występowania imbiru uznaje się Azję Południową i Południowo-Wschodnią – tereny dzisiejszych Indii, południowych Chin, wyspy Jawy i archipelagów Pacyfiku. Co ciekawe, dokładne miejsce jego pochodzenia do dziś nie jest w pełni ustalone. Powodem jest fakt, że imbir od tysięcy lat rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie – przez podział kłączy. Nie zachowały się więc żadne naturalne, dzikie populacje, które pozwoliłyby wskazać jego pierwotne centrum.
Starożytne korzenie
Zanim imbir stał się towarem handlowym, był ceniony przede wszystkim jako roślina lecznicza. W Chinach chiński cesarz Shen Nung zaliczył go do tzw. „Ziół Królewskich" – roślin o szczególnej wartości zdrowotnej. W Indiach wzmianki o jego właściwościach leczniczych pojawiają się już w Wedach – najstarszych tekstach religijnych hinduizmu, liczących kilka tysięcy lat.
Na szlakach handlowych
Już w drugim tysiącleciu p.n.e. żeglarze z Azji Południowo-Wschodniej zabierali imbir na pokłady statków handlowych. Cenili go nie tylko jako cenny towar, ale też jako skuteczny środek na chorobę morską. Wraz z kupcami przyprawa trafiała do kolejnych portów i docierała do nowych regionów świata.
Jednym z pierwszych przystanków był starożytny Egipt, gdzie imbir znalazł zastosowanie nie tylko w kuchni, ale też w pielęgnacji ciała i obrzędach religijnych. W IV w. p.n.e. – prawdopodobnie za sprawą wypraw Aleksandra Wielkiego – dotarł do Grecji, a wkrótce potem do Rzymu, gdzie stał się popularną przyprawą i środkiem wspomagającym trawienie.
Średniowiecze i epoka odkryć
Po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego handel przyprawami zamarł, a imbir stał się produktem trudno dostępnym. Wiedza o nim przetrwała jednak w klasztorach, gdzie mnisi zajmowali się uprawą roślin leczniczych. Około X wieku, wraz z rozwojem handlu orientalnego i wyprawami krzyżowymi, imbir wrócił na europejskie stoły – tym razem jako symbol prestiżu i bogactwa, dostępny jedynie dla najzamożniejszych.
Epoka wielkich odkryć geograficznych przyniosła kolejny przełom. Europejscy kupcy poszukujący nowych szlaków do krajów przypraw przyczynili się do zakładania plantacji imbiru w Afryce Zachodniej, Ameryce Środkowej i Południowej oraz na Karaibach – wszędzie tam, gdzie klimat przypominał tropikalną Azję.
Dziś – i w Polsce
Obecnie imbir uprawiany jest w wielu krajach strefy tropikalnej i subtropikalnej. Największymi producentami są Indie, Chiny, Nigeria i Peru. Choć jego historia zawsze prowadzi z powrotem do Azji, przyprawa ta wciąż wyrusza w nowe podróże.
Bo od kilku lat rośnie też w Polsce.
